İran, Türkiye ve Brezilya liderleriyle görüşmelerin ardından, uranyumunun yurt dışında zenginleştirilmesini kabul ettiği bir anlaşmayı imzaladı.
İran, Türkiye ve Brezilya liderleriyle görüşmelerin ardından, uranyumunun yurt dışında zenginleştirilmesini kabul ettiği bir anlaşmayı imzaladı.
İran DışiÅŸleri Bakanlığı, düşük düzeyde zenginleÅŸtirilmiÅŸ 1200 kg uranyumun, araÅŸtırma reaktörlerindeki kullanılabilecek nükleer yakıt karşılığında, Türkiye’ye gönderileceÄŸini açıkladı.
Planın, ilk defa geçen yıl gündeme gelen ve BirleÅŸmiÅŸ Milletler tarafından İran’a daha önce önerilen bir anlaÅŸmayla paralel olabileceÄŸi belirtiliyor. Bu da, BirleÅŸmiÅŸ Milletler’in İran’a nükleer programı nedeniyle yeni yaptırımlar uygulamasının önlenmesine yardımcı olabilir.
AnlaÅŸma, İran CumhurbaÅŸkanı Mahmud Ahmedinejad ile Türkiye BaÅŸbakanı Recep Tayyip ErdoÄŸan ile Brezilya CumhurbaÅŸkanı Luis İnacio Lula Da Silva tarafından Tahran’da imzalandı.
İran’dan ‘adil’ müzakere çaÄŸrısı
AnlaÅŸma uyarınca, Türkiye, İran’a ait yüzde 3,5 oranında zenginleÅŸtirilmiÅŸ uranyumun gönderileceÄŸi ülke olacak.
İran DışiÅŸleri Bakanlığı Sözcüsü Ramin Mehmanparast, 1200 kg uranyumun Türkiye’ye gönderileceÄŸini, anlaÅŸma konusunda ise Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu’na “bir hafta içinde” bilgi verileceÄŸini açıkladı.
Bu ÅŸekilde, İran’ın nükleer silah yapma kapasitesine ulaÅŸma riski olmadan nükleer enerjiden yararlanabileceÄŸi belirtiliyor.
İran Cumhurbaşkanı Mahmud Ahmedinejad anlaşmanın imzalanması sonrası dünya liderlerini konu hakkında görüşmelere dönmeye çağırdı.
Ahmedinejad, ‘dürüstlük, adalet ve karşılıklı saygı temelinde’ görüşmelerin zamanının geldiÄŸini söyledi.
Bu noktaya gelinmesi için 18 aydır çaba gösteren Türkiye DışiÅŸleri Bakanı Ahmet DavutoÄŸlu ise Türkiye ve Brezilya’nın teminatındaki anlaÅŸma ışığında İran’a yeni yaptırım uygulamaya gerek olmadığını belirtti.
AnlaÅŸmaya göre ABD, Rusya, Fransa ve UAEK’dan oluÅŸan Viyana Grubu anlaÅŸmaya onay verirse, İran uranyumu 1 ay içinde sevketmeye hazır.
Yüzde 3,5 oranındaki uranyumun saklanması karşılığında ise yüzde 20 düzeyine dek zenginleÅŸtirilmiÅŸ uranyumun bir yıl içinde İran’a ulaÅŸtırılması isteniyor.
Bu oran yine silah yapımı için gereken zenginleştirme düzeyinin altında, ama enerji üretimi ve araştırma reaktörleri için yeterli.
Tahran’daki muhabirimiz Jon Leyne, anlaÅŸmanın Türkiye’ye götürülecek uranyumun daha sonra yeni yakıt yapımında mı kullanılacağına yoksa sadece stok olarak mı tutulacağına açıklık getirmediÄŸini söylüyor.
Batı mesafeli
AnlaÅŸmanın imzalanması, Güvenlik Konseyi bünyesinde İran’a karşı dördüncü bir yaptırım paketi getirilmesi konusunda görüşmelerin sürdüğü bir döneme rastlıyor.
Fransa’nın DışiÅŸleri Bakanı Bernard Kouchner, yaptırımlar konusundaki temaslarda ilerleme kaydettiklerini söyledi.
Fransa hükümetinden yapılan bir açıklamada da, son anlaÅŸma konusunda gerekli deÄŸerlendirmeyi önce Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu’nun (UAEK) yapması gerektiÄŸi kaydedildi.
DışiÅŸleri Bakanlığı sözcüsü Bernard Valero, “Buna kanmayalım, tıbbi reaktör konusunda bir anlaÅŸmaya varmak gerekli olsa da bu, nükleer programın yarattığı sorunu çözmeye yetmez” dedi.
Almanya hükümeti de İran ve UAEK arasında bir anlaşmaya varılmasının yerini hiç bir şeyin alamayacağını savundu.
Bir batılı diplomat ise İran’ın elindeki zenginleÅŸtirilmiÅŸ uranyum miktarının 2.000 kiloyu bulduÄŸuna inanıldığını dolayısıyla, 1.200 kilo Türkiye’ye aktarılsa bile ülkenin elinde yüklü miktarda malzeme kalacağını savundu.
İsrail’den tepki
İran’ın nükleer anlaÅŸmayı imzalamasıyla birlikte bir tepki açıklayan İsrail ise, İran’ı Türkiye ve Brezilya liderlerini ‘manipüle’ etmekle suçladı.
Batılı ülkeler İran’ın nükleer silah geliÅŸtirmeye çalıştığını iddia ederken, İran nükleer programının barışçı amaçlar için olduÄŸunu savunuyor.
Geçen yıl, Batılı ülkeler, İran’ın düşük düzeyde zenginleÅŸtirilmiÅŸ uranyum rezervlerini iÅŸlenerek nükleer yakıt haline dönüştürülmek üzere Rusya ve Fransa’ya göndermesini önermiÅŸti.
Tahran ise, anlaşmaya prensipte yakın olduğunu savunmuş ancak bunu Batının kabul etmediği koşullara tabi tutmuştu.
İran’la anlaÅŸmada son ÅŸans
ABD’li yetkililer, İran’a karşı yeni bir yaptırım paketini BirleÅŸmiÅŸ Milletler Güvenlik Konseyi’nden geçirmek üzere diÄŸer ülkelerle anlaÅŸmaya yakın olduklarını söylüyordu.